ఆగస్టు 29 రాగానే భారత క్రీడా ప్రపంచం ఒక్కసారిగా గర్వంగా స్మరించుకునే ఏకైక పేరు — మేజర్ ధ్యాన్ చంద్. భారత హాకీని ప్రపంచ క్రీడా పటంలో అగ్రస్థానంలో నిలిపి, విదేశీ గడ్డపై త్రివర్ణ పతాకాన్ని సగర్వంగా రెపరెపలాడించిన మహానీయుడు ఆయన. ప్రత్యర్థి గోల్ పోస్ట్ వైపు ధ్యాన్ చంద్ చేతిలోని స్టిక్ బంతితో కదిలిందంటే గోల్ ఖాయమనేంతగా శత్రు జట్లను భయపెట్టిన హాకీ విజార్డ్ ధ్యాన్ చంద్ జయంతిని పురస్కరించుకునే భారతదేశం ప్రతి ఏటా 'జాతీయ క్రీడా దినోత్సవం' (National Sports Day) జరుపుకుంటోంది.
భారత క్రీడా చరిత్రలో సువర్ణాక్షరం: హాకీ మాంత్రికుడు మేజర్ ధ్యాన్ చంద్
‘జాతీయ క్రీడా దినోత్సవం’ ప్రత్యేక కథనం: వల్లె రమేష్, దుగ్గొండి మండలం(వరంగల్ జిల్లా) రిపోర్టర్ (రైట్స్ మీడియా).
ప్రయాగ్రాజ్ నుంచి ప్రపంచ హాకీ శిఖరాల దాకా:
1905 ఆగస్టు 29న ఉత్తరప్రదేశ్ లోని ప్రయాగ్రాజ్ (అలహాబాద్)లో ఒక రాజ్పుత్ కుటుంబంలో ధ్యాన్ చంద్ జన్మించారు. ఆయన తండ్రి సోమేశ్వర్ సింగ్ బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీలో సైనికుడిగా పనిచేసేవారు.
'ధ్యాన్ సింగ్'.. 'ధ్యాన్ చంద్' గా ఎలా మారారు?:
ఆయన అసలు పేరు ధ్యాన్ సింగ్. 1922లో 17 ఏళ్ల పిన్న వయసులోనే బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీలోని 'ఫస్ట్ బ్రహ్మిణ్ రెజిమెంట్' లో సాధారణ సిపాయిగా చేరారు. అప్పట్లో మైదానాల్లో ఫ్లడ్ లైట్ల సౌకర్యం లేకపోవడంతో, పగటిపూట విధి నిర్వహణ ముగిశాక రాత్రి వేళల్లో చంద్రుని వెలుగులోనే ఒంటరిగా ప్రాక్టీస్ చేసేవారు. ఆటపై ఆయనకున్న అంకితభావాన్ని చూసి సహచర క్రీడాకారులు ఆప్యాయంగా ‘చంద్’ (చంద్రుడు) అని పిలవడం ప్రారంభించారు. కాలక్రమంలో అదే ఆయన పేరులో భాగమై ‘ధ్యాన్ చంద్’గా సుస్థిరపడింది.
అజేయమైన రికార్డుల ప్రస్థానం (1926 - 1949):
ధ్యాన్ చంద్ ఆత్మకథ ‘Goal’ ఆధారంగా, ఆయన తన సుదీర్ఘ అంతర్జాతీయ కెరీర్లో 185 మ్యాచ్ల్లో 570 గోల్స్ సాధించారు. దేశవాళీ, అంతర్జాతీయ మ్యాచ్లను పరిగణనలోకి తీసుకుంటే మొత్తం కెరీర్లో 1,000కి పైగా గోల్స్ చేసి ప్రపంచ హాకీ చరిత్రలోనే అరుదైన రికార్డు నెలకొల్పారు.
ఒలింపిక్స్ లో స్వర్ణ హ్యాట్రిక్ – భారత్కు సరిసాటి లేని ఆధిక్యం:
భారతదేశానికి వరుసగా మూడు ఒలింపిక్ స్వర్ణ పతకాలను అందించడంలో మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ కీలక పాత్ర పోషించారు.
• 1928 ఆమ్స్టర్డామ్ ఒలింపిక్స్: తొలిసారి ఒలింపిక్స్ లో అడుగుపెట్టిన భారత్ కు పసిడి పతకం అందించి ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించారు.
• 1932 లాస్ ఏంజిల్స్ ఒలింపిక్స్: అద్భుతమైన ఆటతీరుతో భారత్ శత్రు జట్లపై పైచేయి సాధించి వరుసగా రెండో స్వర్ణాన్ని ముద్దాడింది.
• 1936 బెర్లిన్ ఒలింపిక్స్ (కెప్టెన్ గా): భారత జట్టు నాయకుడిగా వ్యవహరించి జట్టును విజేతగా నిలిపారు.
హిట్లర్ ప్రతిపాదనను తిరస్కరించిన దేశభక్తుడు:
1936 బెర్లిన్ ఒలింపిక్స్ ఫైనల్లో జర్మనీని 8-1 తేడాతో భారత్ చిత్తు చేసింది. ఈ మ్యాచ్లో ధ్యాన్ చంద్ ఒక్కరే 3 గోల్స్ సాధించారు. ఆయన ఆట తీరుకు ఆశ్చర్యపోయిన జర్మనీ నిరంకుశ పాలకుడు అడాల్ఫ్ హిట్లర్, ధ్యాన్ చంద్కు జర్మన్ ఆర్మీలో 'ఫీల్డ్ మార్షల్' లేదా ఉన్నత స్థాయి పదవి ఇస్తానని, తమ దేశం తరఫున ఆడాలని ఆహ్వానించారు. దానికి ధ్యాన్ చంద్ "నేను నా మాతృభూమి భారత్కే సేవ చేస్తాను, భారతీయుడిగానే ఉంటాను" అని ఏమాత్రం సంకోచించకుండా నిర్భయంగా తిరస్కరించారు. ఆయన ప్రతిభను, క్రీడా నైపుణ్యాన్ని గుర్తించే BBC ఆయనను ‘హాకీకి ముహమ్మద్ అలీ' గా అభివర్ణించింది.
జాతి గౌరవించిన తీరు – పురస్కారాలు:
• పద్మభూషణ్ (1956): క్రీడారంగానికి ఆయన చేసిన అనన్యసామాన్య సేవలకు గుర్తింపుగా భారత ప్రభుత్వం మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన 'పద్మభూషణ్' తో గౌరవించింది.
• మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ ఖేల్ రత్న: భారతదేశ అత్యున్నత క్రీడా పురస్కారమైన 'రాజీవ్ గాంధీ ఖేల్ రత్న' పేరును 2021లో కేంద్ర ప్రభుత్వం 'మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ ఖేల్ రత్న అవార్డు' గా మార్చి ఆయనకు ఘన నివాళి అర్పించింది.
• జాతీయ హాకీ స్టేడియం: ఢిల్లీలోని చారిత్రాత్మక జాతీయ హాకీ స్టేడియానికి 'మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ నేషనల్ స్టేడియం' గా నామకరణం చేశారు.
• జాతీయ క్రీడా దినోత్సవం: 2012 నుండి ప్రతి ఏటా ఆగస్టు 29న ఆయన జయంతిని 'జాతీయ క్రీడా దినోత్సవం'గా నిర్వహిస్తున్నారు. ఈ పర్వదినాన రాష్ట్రపతి భవన్లో క్రీడాకారులకు ప్రతిష్టాత్మక ఖేల్ రత్న, అర్జున, ద్రోణాచార్య అవార్డులను రాష్ట్రపతి చేతుల మీదుగా ప్రదానం చేస్తారు.
ముగింపు:
1979 డిసెంబర్ 3న ఢిల్లీలో కన్నుమూసినా, కోట్లాది మంది క్రీడాభిమానుల, యువ అథ్లెట్ల గుండెల్లో ధ్యాన్ చంద్ చెరగని ముద్ర వేశారు. ఆయన కేవలం ఒక క్రీడాకారుడు మాత్రమే కాదు; భారతీయ క్రీడారంగానికి ఆత్మవిశ్వాసాన్ని నేర్పిన మహోన్నత శక్తి.
